DEFTERveTEFTERİ BETA

HAKKINDA

NASIL BAŞLADI

HER ŞEY BİR TOPLA BAŞLADI

Bu defter Avustralya’da bir evin salonunda, yerde, bir topla başladı.

Kuzey, en yakın arkadaşımın oğlu. O Türk, ben Yunanım ve ikimiz de Karadenizliyiz. Kuzey’le ilk oynadığımızda henüz İngilizce konuşmuyordu, ben de Yunanca konuşuyorum. Kâğıt üstünde ortak bir dilimiz yoktu.

Topu bana yuvarladı ve top dedi. Geri yuvarladım ve τόπι (topi) dedim. Bana, sonunda mantıklı bir şey söylemişim gibi baktı.

Sonra hep böyle oldu. Ayakkabısı çıktı: onun için pabuç, benim için παπούτσι (paputsi). Biri karpuz kesti, karpuz ve καρπούζι (karpuzi), ikimiz de istedik. Bir dilim yere düşünce aynı anda aynı kelimeyi söyledik: aman. Babasını istediğinde baba diye seslendi; bir Yunan çocuğu da babasını neredeyse aynı sesle çağırır: μπαμπά.

İki ülkemizin savaşlarla, nüfus mübadeleleriyle ve kavgalarla dolu uzun bir geçmişi var. Kuzey bunların hiçbirini bilmiyordu. Sadece onu anladığımı biliyordu.

Kelimeleri not etmeye, sonra da kontrol etmeye başladım. Bu, o listenin büyümüş hâli: Yunanca ile Türkçenin birbirine ödünç verdiği kelimeler, tek bir deftere yazılmış, tıpkı mahalle bakkalının veresiye defteri gibi. Kimse hesap tutmuyor. Kuzey hiç tutmuyor.

Kyriakos Gold, editör

SAYILARLA DEFTER

430

kelime defterde

281

Türkçeden Yunancaya geçti

102

Yunancadan Türkçeye geçti

15

gidip geri döndü

32

ikisine de üçüncü bir dilden geldi

238

ödendi, iki taraftan da kontrol edildi

192

veresiye, ikinci kontrolü bekliyor

BU NEDİR

Yunanca ve Türkçe yüzyıllardır birbirine kelime ödünç veriyor: mutfakta, çarşıda, limanda ve kahvehanede. Defter ή Tefteri bu kelimeleri tek bir defterde, Yunanca, Türkçe ve İngilizce olarak kaydeder.

Fikir adın kendisinde. Yazı için işlenmiş deri anlamındaki Eski Yunanca διφθέρα, Aramice, Farsça ve Arapça üzerinden Türkçeye defter olarak geçti ve Yunancaya τεφτέρι olarak geri döndü. Yunan μπακάλης ile Türk bakkal, her ailenin borcunu yazmak için birer tane tutardı.

Her madde, kelimeyi kimin verip kimin aldığını, nereden başladığını, anlamının nasıl kaydığını ve hangi kaynaklarla kontrol edildiğini gösterir. Mavi mürekkep Yunanca, kırmızı mürekkep Türkçedir.

YÖNTEM

Etimolojiler listelenen sözlük ve çalışmalarla kontrol edilir. Bir madde, ancak hem Yunanca hem Türkçe tarafı kontrol edildiğinde ödendi olarak mühürlenir. Bu defterin araştırması yapay zekâ desteğiyle derlendi ve editörler tarafından gözden geçirildi.

DEFTERE NASIL ATIF YAPILIR

Gold, K. (ed.) (2026) Defter ή Tefteri: Yunanca ve Türkçenin ortak kelimelerinin defteri. https://defteritefteri.com/tr/. Erişim [gün ay yıl].